Φτιάχνοντας καπέλα από χαρτί: Ο Σαμ Νεχαμά αφηγείται την ιστορία του και νικά το θάνατο άλλη μια φορά

Ο δεκατριάχρονος Σαμ μπήκε διστακτικά στη βιβλιοθήκη,  προσέχοντας να μην τον καταλάβουν αυτοί που ήταν συγκεντρωμένοι εκεί. Κρύφτηκε πίσω από μια κολόνα περιμένοντάς τους να καθίσουν γύρω – γύρω στα τραπέζια για να ακούσουν τον καλεσμένο τους και μετά το βλέμμα του στράφηκε στο βάθος της αίθουσας. Είχε δει ένα μικρό παιδί.

Συγκρατήθηκε για να μην του φωνάξει:

«Αλτ! Τις ει;»

Και μετά.

«Από δω Νόρμαν! Κάλυψέ με. Πίσω από την κολόνα. Πάμε να κρυφτούμε στον Πύργο».

Παρά τα δεκατρία του χρόνια, εξακολουθούσε να παίζει κλέφτες και αστυνόμους με τον μικρό αδελφό του, το αγαπημένο τους παιχνίδι από τότε που κρύβονταν σε εκείνο το σπίτι στο Χαλάνδρι, όταν συνθηκολόγησε η Ιταλία το Σεπτέμβρη του 1943 και τα πράγματα είχαν δυσκολέψει.

 Τότε ήταν που ο πατέρας είχε έρθει σπίτι με τις ψεύτικες ταυτότητες και του είπε ότι από δω και πέρα θα τον λένε Αριστοτέλη Καραβοκύρη.

«Αριστοτέλης», για να μην μπερδεύεσαι αν σε ρωτήσει κανείς πότε γιορτάζεις.

Αυτό κι αν είναι παιχνίδι: Καραβοκύρης, αυτός που οδηγεί το πλοίο του και ταξιδεύει ανοιχτά στη θάλασσα, να είναι κλεισμένος σε ένα σπίτι στο Χαλάνδρι και μετά για οχτώ μήνες σε ένα λασπόσπιτο χωρίς τουαλέτα στο Ρουφ.

Ο Σαμ ταξίδευε από πάντα με το κεφάλι του χωμένο σε μια τρύπα του καναπέ του σπιτιού του, με τη μύτη στο κρύο ελατήριο και άκουγε τις συζητήσεις των μεγάλων για τους Εβραίους της Θεσσαλονίκης που κρύβονταν στην Αθήνα. Και εκείνοι λοιπόν, οι Εβραίοι της Αθήνας έπρεπε να κρυφτούν.
Ή να δηλωθούν στις Γερμανικές Αρχές;
Ούτε συζήτηση, να κρυφτούν.

Και η Άρτεμις; Το κορίτσι που είχαν δει μαζί την παράσταση του Καραγκιόζη; Τον είχε προβληματίσει αυτό το όνομα. Αρχαιοελληνικό σαν το δικό του. Πώς να την έλεγαν άραγε; Χάννα; Εσθήρ; Ραχήλ;

Και αυτός ο άνθρωπος κάτω που μιλάει, επιμένει να λέει ότι το γεγονός ότι ήταν κρατούμενος δεν τον κάνει καλύτερο άνθρωπο…Κρατούμενος; Μα πότε πρόλαβαν οι Αστυνόμοι; Και αυτόν;

Αυτό δεν ήταν παιχνίδι, όταν στις τέσσερις τα ξημερώματα ο προβολέας φώτισε τα πρόσωπά τους στην αυλή του σπιτιού στο Ρουφ και τους ξύπνησε. Έκανε ζέστη και είχαν ξαπλώσει για να κοιμηθούν έξω όταν συνέβη. Δεν ήταν παιχνίδι το κτίριο της οδού Μέρλιν που τους πήγαν. Και δεν ήταν παιχνίδι πριν από όλα το ότι του είπαν να κατεβάσει το παντελόνι του.
Για ποιο λόγο; Και μετά η σφαλιάρα. Ήταν διαφορετικός και αυτοί τώρα το κατάλαβαν. Το σημάδι της τελετής ενηλικίωσης, το ίχνος που είχε αφήσει στο σώμα του η περιτομή, ανεξίτηλος αρραβώνας με την φυλή του. Δεν θα μπορούσε ποτέ να την προδώσει αλλά και δεν σκόπευε ο Σαμ. Ήταν πια άνδρας. ΄Ετσι ένιωθε και σαν άντρας μίλησε στον αξιωματικό των SS που τους ανάκρινε μαζί με τη μητέρα του.

Που είναι ο πατέρας σου;
Δεν ξέρω.
Με ποιον σας στέλνει χρήματα;
Με άλλον κάθε φορά.
Πού κρύβεται ο αδελφός σου;
Δεν ξέρω.
Και μετά το μαστίγιο που κρατούσε ο αξιωματικός των SS να τυλίγεται στα πόδια του, και μικρός Νόρμαν να ρωτά:
Πόνεσες Σαμ;
Τι είχε απαντήσει;
Όχι;
Ναι;
Πονούν οι άντρες;

Ο μικρός Σαμ είχε γίνει άντρας όταν είπε στη μάνα του:

Μάνα μη μιλάς, εγώ θα απαντήσω.

Εγώ ήμουν ο άντρας του σπιτιού τότε, σκέφτηκε.
Είναι εντάξει τα ρούχα μου;
Ποιος είπε πως δεν φοριούνται πια φθαρμένα αμπέχωνα…
Και η ζώνη του;
Η ζώνη του ήταν μια παλιά δερμάτινη ζώνη. Του την είχε δώσει ένας κρατούμενος στο Άουσβιτς για ένα κομμάτι ψωμί. Είχε ανταλλάξει δηλαδή τη μερίδα του το φαγητό για μια ζώνη. Δεν μπορούσε να φορά παντελόνι πιασμένο με σπάγκο…

«Αυτό με κάνει να μην ξεχνώ την ανθρωπιά μου», επέμενε στον προστάτη του που του είπε:
Θα σου κόψω τα πόδια, αν ξανανταλλάξεις το φαγητό σου για ο, τι δήποτε!

Το είχε ξανακάνει. Είχε αλλάξει το ψωμί του για ένα κουτάλι!

Αυτός ο άντρας με την ζωντανή φωνή και το κουρασμένο σώμα, μιλούσε όπως ο προστάτης του.
«Για να σωθείς, πρέπει να σταματήσεις να ελπίζεις.
Πρέπει να ξεχάσεις το ψωμί, τα δέντρα, τα λουλούδια, τα χρώματα, τα σκυλιά και το γαύγισμά τους, τις γυναίκες…
Πρέπει να κλειστείς σε ένα κουκούλι που λέγεται στρατόπεδο συγκέντρωσης και να μην ελπίζεις. Μόνο να μάχεσαι… Να αγωνίζεσαι…
Ποιος είπε ότι η ελπίδα πεθαίνει τελευταία;
Η ελπίδα πρέπει να πεθάνει πρώτη!»

Αν θες να ζήσεις.

Γιατί να ζήσω;

Ο Σαμ δεν αναρωτιέται γιατί να ζήσει. Να ζήσει γιατί πρέπει να ζήσει, Να ζήσει για το μικρό Νόρμαν και τη μητέρα του που οδηγήθηκαν μόλις έφτασαν εκεί στους θαλάμους αερίων.

Δεν μπορεί να ξεχάσει με τίποτε αυτούς τους κρατούμενους με το αινιγματικό βλέμμα, τους Εβραίους της Θεσσαλονίκης που τους υποδέχονταν μόλις έφτασαν στο Άουσβιτς.
Λένε πως στο τέλος του τούνελ, όταν φτάνεις στο φως, στον τόπο του θανάτου σε υποδέχονταν οι δικοί σου. Και εκεί η κοιλάδα του θανάτου δεν ήταν;
Και οι δικοί του χωρίς πολλά λόγια, κοίταζαν γρήγορα γρήγορα να χωρίσουν τις νέες μανάδες από τα παιδιά τους.
Υπάρχει καμιά θεία για να πάρει το παιδί;
Υπάρχει καμιά γιαγιά;
Οι μανάδες μουδιασμένες δεν καταλάβαιναν.
Αυτοί οι άνθρωποι δεν εξηγούσαν.
Κι όμως υπήρχε σύστημα, οργάνωση στο στρατόπεδο. Οι ευπαθείς ομάδες έπρεπε να θανατωθούν πρώτες. Γι αυτό προσπαθούσαν όπως όπως να σώσουν όποιες νέες γυναίκες μπορούσαν, χωρίζοντάς τες από τα παιδιά τους. Καταδίκαζαν με τον τρόπο αυτό στο θάνατο τις γεροντότερες στις οποίες ανέθεταν τη φύλαξή τους.

Ποιος να μιλήσει γι αυτό;
Πώς να μιλήσεις για τους νέους δήμιους – σωτήρες;
Για αυτούς τους νέους ρόλους που ο αμείλικτος μηχανισμός του στρατοπέδου είχε μοιράσει στα θύματά του;
Και πώς να μιλήσεις για αυτό έχοντας απομακρυνθεί τόσο ώστε να μην παίρνεις το ρόλο του θύματος…

Ο Primo Levi είχε πει ότι θέλω να επιζήσω, για να αφηγηθώ την ιστορία.

Μα αυτό ακριβώς κάνει ο άντρας με το κουρασμένο σώμα και τη νεανική φωνή.

Αφηγείται και κρατάει καθηλωμένους να ακούνε την ιστορία του τους δεκαεπτάχρονους έφηβους που έχουν μαζευτεί για να τον ακούσουν. Η αφήγηση… Ο τρόπος να νικήσεις το θάνατο… Όπως η Σεχραζάτ στα παραμύθια που νικά κάθε μέρα το θάνατο, όπως οι χασιντίμ Ραβίνοι με τις αφηγήσεις τους και τις παραβολές τους δίδασκαν στο λαό το νόημα της ζωής του και του έδιναν κουράγιο για να συνεχίσει…

Αν θα θυμάστε την ιστορία μου, τους λέει, τότε και εγώ θα είμαι ακόμα ζωντανός…

Ο Σαμ με το κουρασμένο σώμα, αφηγείται την ιστορία του…

Από την οδό Μέρλιν στο στρατόπεδο του Χαϊδαρίου και από εκεί με τα τραίνα του θανάτου στο Άουσβιτς.

Αφηγείται τα πάθη τα δικά του και των συγκρατούμενών του, χωρίς να τσακίζει η φωνή του. Μιλά για τις καινούργιες δομές που το σύστημα αυτό έστησε για να μπλέξει μέσα του τα θύματά του. Τους κρατούμενους – δεσμώτες, τους προστάτες, τους εκφυλισμένους που έχουν παραιτηθεί…

Το χειρότερο βασανιστήριο, η στέρηση της ανθρώπινης ιδιότητας…Του αυτοσεβασμού.. Η υστερία της καταλογογράφησης και τα τατουάζ… Οι αριθμοί στον καρπό του χεριού…

Οι παράλογοι κανόνες πειθαρχίας που σε μπερδεύουν και σε εξαντλούν. Το καθημερινό προσκλητήριο στο χιόνι… Και όμως ο Σαμ τους νικά γιατί «προσπαθώντας να τηρήσουμε αυτούς τους κανόνες, νικούσαμε το φόβο»…

«Ποιο είναι το νόημα της ζωής μου, εμένα που μου από τόσο μικρό μου αφαίρεσαν τη δυνατότητα να θέτω ερωτήματα για την ύπαρξή μου»;

«Έχω δει το θάνατο σε τέτοια ποσότητα και με τέτοιες μορφές που δεν το χωράει ο νους σας…»

«Και όμως τρία καλά πράγματα κρατώ…
Την οικογένεια, τη φιλία και τον έρωτα…»

Που είναι η κυρά του; Που είναι καλή του;

Με άφησε… Ένα πήδημα έκανε η ελαφίνα μου και έφυγε…

Ο έρωτας…

Ο μικρός Σαμ κατεβαίνει σιγά σιγά από τον πάγκο της βιβλιοθήκης. Νιώθει ότι κρατά τη μικρή Χάνα – Άρτεμη από το χέρι. Τι ωραία που είναι η αγάπη μου…

Τα παιδιά τριγυρίζουν τον άλλο Σαμ που κοιτά το οικογενειακό του δέντρο…

Στα αυτιά του ακούγονται οι χαρούμενες φωνές από τραγούδι της Γιορτής. Hava Nagila. Ώρα για χορό λέει, και θα χορέψω κι εγώ μαζί σας…




\

Πηγές - Σημειώσεις

•  Η Άρτεμις – Χάννα και η παράσταση του Καραγκιόζη στο Ρουφ αναφέρονται στο βιβλίο της Λιλής Ζωγράφου «Οι Εβραίοι κάποτε (Μίκαελ)» εκδόσεις Βιβλιοπωλείο της Εστίας. Το κείμενο του βιβλίου μπορεί να διαβάσει κανείς online, στη διεύθυνση: http://www.scribd.com/doc/14582253/-
• Νέοι στη δίνη της κατοχικής Ελλάδας, Ο διωγμός και το Ολοκαύτωμα των Εβραίων, 1943- 1944. Έκδοση του Κεντρικού Ισραηλιτικού Συμβουλίου Ελλάδας με την υποστήριξη της Γενικής Γραμματείας Νέας Γενιάς

ΥΓ
Το κείμενο αυτό, γράφτηκε με αφορμή την ομιλία του κ. Σαμ Νεχανά στους μαθητές του Interational Baccalaureate των Εκπαιδευτηρίων Γείτονα. Θεωρώ  τιμή μου που γνώρισα τον αιώνιο έφηβο κ. Σαμ Νεχαμά και που είχα την ευκαιρία να ακούσω την αφήγησή του μαζί με τους μαθητές και τους συναδέλφους του ΙΒ.
Ευχαριστώ μέσα από την καρδιά μου την αγαπημένη συνάδελφο, την Elisabeth Wahler - Αθανασιάδη, την Εκπαιδευτικό με όλη τη σημασία της λέξης, χάρη στην οποία, τόσα χρόνια, όλα αυτά γίνονται δυνατά. 

Το κείμενο αυτό φυσικά, είναι αφιερωμένο στον Αριστοτέλη Καραβοκύρη των παιδικών του χρόνων

Πόλυ Χατζημανωλάκη


Οι φωτογραφίες που δεν είναι από την εκδήλωση είναι από το διαδίκτυο:

http://www.haidari.gr/Portals/1/files/Images/Synchronous%20Period/225.gif3
http://img508.imageshack.us/img508/107/mikrosseferisp.jpg
 http://panosz.files.wordpress.com/2009/10/34-35f2-3-thumb-large.jpghttp://2.bp.blogspot.com/_LoPTdkHrjjk/SqukN_C9xUI/AAAAAAAAE_U/l04hMxHP_iY/s400/nazi-propaganda-poster-ss-recruitment.jpg http://www.zougla.gr/uploads/archive/dimitra/567j856785678567.jpg

Το εμβόλιο δεν πάει στον Παράδεισο!

Λέγεται Teresa Forcades i Vila, είναι καλόγρια του τάγματος των Βενεδικτίνων και γιατρός. Σπούδασε Ιατρική στο Πανεπιστήμιο της Βαρκελώνης και ειδικεύτηκε (Internal medicine) στο Πολιτειακό Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης (SUNY). Πήρε μεταπτυχιακό δίπλωμα Θεολογίας στο πανεπιστήμιο του Harvard και ολοκλήρωσε τη διατριβή της στη Θεολογία στο πανεπιστήμιο της Καταλονίας.
Ασπάζεται το φεμινισμό ως μορφή της Θεολογίας της Απελευθέρωσης (έγραψε το βιβλίο Feminist Theology) και δεν συμφωνεί σε όλα με την Καθολική εκκλησία.

Το τελευταίο διάστημα έχει αρχίσει μια εκστρατεία ενημέρωσης για τη γρίπη Η1Ν1 και το εμβόλιο κατά του ιού αυτού. Θεωρεί δηλαδή ότι δεν έχει γίνει ο απαραίτητος έλεγχος για τη δημόσια χρήση αυτού του εμβολίου.

Στη χώρα μας αλλά και διεθνώς, έχει υπάρξει μια αμφισβήτηση του γενικού εμβολιασμού από εκπροσώπους του ιατρικού και νοσηλευτικού κόσμου, ταυτόχρονα με την προτροπή για εμβολιασμό πάλι από εκπροσώπους του ίδιου χώρου. Η επίσημη Πολιτεία έχει πάρει θέση στο θέμα αυτό με την εκστρατεία ενημέρωσης «για δημιουργία ασπίδας προστασίας». Αυτή η διάσταση απόψεων κατά τη γνώμη μου έγινε εντονότερη όταν ο Υπουργός Δικαιοσύνης κ. Χάρης Καστανίδης "επανέφερε στην τάξη"  τον εισαγγελέα Ρόδου ο οποίος, μετά την άρνηση των γιατρών του νησιού να υποβληθούν σε εμβολιασμό για τον ιό Η1Ν1 επειδή δεν έγιναν οι απαραίτητοι έλεγχοι για την ασφαλή του χορήγηση, διέταξε έρευνα για την καταλληλότητα του εμβολίου.


Σε καμία περίπτωση δεν θα εγκαλούσα τους γιατρούς γιατί διαφωνούν μεταξύ τους. Θεωρώ αυτονόητο ότι οι επιστήμονες μπορούν να έχουν διαφορετική άποψη και να τη διατυπώνουν νηφάλια και με ευπρέπεια. Αντιθέτως, η αντιπαράθεση των απόψεων κατά την ενημέρωση βοηθά τους πολίτες να κρίνουν και να καταλήξουν στη διαμόρφωση της δικής τους γνώμης και άποψης ώστε στο τέλος να αποφασίσουν για τη στάση τους στο θέμα.

Η αδελφή Τερέζα, στα βίντεο που ακολουθούν, παρουσιάζει τη δική της εκδοχή για την αμφιλεγόμενη ιστορία της γρίπης και του επικείμενου εμβολιασμού, εκδοχή που θεμελιώνεται επιστημονικά μια και υπόκειται σε διάψευση, αν τα στοιχεία που παραθέτει μπορούν να αμφισβητηθούν.

Πρόκειται για μεγάλη αφήγηση που με τρόπο κατανοητό και απλό, αρχίζοντας από το Α – κυριολεκτικά, μια και εξηγεί το τι σημαίνει Α στο όνομα του ιού και παραθέτει ημερομηνίες, ονόματα, εργαστήρια, εταιρίες, τον νέο ορισμό της πανδημίας και τους πιθανούς κινδύνους από το εμβόλιο καθώς και τους κινδύνους από την περιστολή των δημοκρατικών δικαιωμάτων,  που η αδελφή Τερέζα πολύ προσεχτικά επισημαίνει.
Να ανησυχούμε ή όχι;
Και από τι να ανησυχούμε;
Ποιον συμφέρει ο πανικός;
Ποια είναι τα επίπεδα θνησιμότητας από την εποχιακή γρίπη παγκοσμίως;

Αυτό που δεν μπορεί να αμφισβητηθεί είναι ότι αξίζει τον κόπο να ακουστεί η άποψή της. Η σωστή ενημέρωση η νηφαλιότητα και η ψυχραιμία αποτελούν σίγουρα ασπίδα προστασίας.

Και η «απεριόριστη ανθρώπινη καλοσύνη» προσθέτει η αδελφή Τερέζα.

Από το 1997 η Τερέζα Φορκάδες, είναι μέλος της μοναστικής κοινότητας St. Benet de Monserrat.

Πηγές:
http://www.teresaforcades.org/
http://en.wikipedia.org/wiki/Teresa_Forcades
http://marcialcandioti.files.wordpress.com/2009/10/monja.jpg
http://iglesiadescalza.blogspot.com/2009/07/new-voices-in-church-sr-teresa-forcades.html

Τα βίντεο:














ΥΓ (`11: 00 μμ)

Διαπίστωσα πριν από λίγο ότι τα βιντεάκια αυτά όχι μόνον έχουν κάνει το γύρο του κόσμου, αλλά ήδη έχουν φιλοξενηθεί σε δύο ελληνικά blog, το Βαθύ κύμα (Swell)   και το Αντιβιοτικό ευρέος φάσματος. Μπορείτε να διαβάσετε τα ποστ και να παρακολουθήσετε τη ροή των σχολίων εδώ:
Αντιβιοτικό ευρέος φάσματος

Να εμβολιαστούμε ή να μην εμβολιαστούμε; Ιδού το ερώτημα…

και εδώ: Το εμβόλιο της γρίπης

Λεπτομέρειες στην Κύπρο

Αφιερώματα από κερί, Μεταμόρφωση στην Κακοπετριά

Η Πέτρα του Ρωμιού

Κολόκες, Καθηκάς

Άγιος Νεόφυτος ο έγκλειστος

…Τότες ήρθε ο καλόγερος∙ σκουφί, κοντόρασο, πέτσινη ζώνη
Κι έπιασε να πλουμίζει την κολόκα
Άρχισε από το λαιμό: φοινικιές, λέπια και δαχτυλίδια
Έπειτα κρατώντας στην πλατιά παλάμη τη στρογγυλή κοιλιά
Έβαλε τον παραυλακιστή, τον παραζυγιαστή, τον παραμυλωνά,
Και τον κατάλαλο
Έβαλε την αποστρέφουσα, τα νήπια και την αποκαλόγρια
Και στην άκρη σχεδόν απόκρυφο, τ’ ακοίμητο σκουλήκι….

Απόσπασμα από το Λεπτομέρειες στην Κύπρο του Γιώργου Σεφέρη
Από το Ημερολόγιο Καταστρώματος Γ΄

«Ο Σεφέρης είναι συλλέκτης…κολοκυθιών. Το καλύτερο δώρο που διάλεξε να του προσφέρει ένας φίλος του εδώ ήταν μια μεγάλη ξερή κολοκύθα με σκαλίσματα και έλαβε εξαιρετικές φροντίδες για να την τυλίξει σε βαμβάκι και την εξασφαλίσει σε μια μεγάλη κάσα.»

Από το αρχείο του Π. Μηχανικού. Αναφέρεται στο «Σεφέρης και Κύπρος» του Σάββα Παύλου, Λευκωσία 2006

Πηγές εικόνων από το διαδίκτυο

http://www.swahiliwholesale.com/shop/images/ndc4-d.jpg http://www.maridadiartz.com/sitebuildercontent/sitebuilderpictures/elephantgourd.jpg
http://www.scribd.com/doc/7234922/12011997-7- (Επτά Ημέρες Καθημερινή, 12/1/1997, από το άρθρο της Ελένης Παπαδημητρίου, "Η Λαϊκή δημιουργία: η παραδοσιακή καλλιτεχνική έκφραση σε αντικείμενα καθημερινής χρήσης"

Η μαύρη βούλα άλλη μια φορά ή πώς βάζουμε τέλος στην ηλεκτρονική παρενόχληση

Όταν ο Robert Louis Stevenson έγραψε το μυθιστόρημα «Το νησί των θησαυρών» για το θετό του γιο, μια ιστορία με πειρατές, κρυμμένους θησαυρούς, προδοσίες ανταρσίες και ανατροπές, μια ιστορία όπου κανένας δεν είναι αυτό που νομίζουμε από την αρχή, δεν έφτιαχνε μόνο ένα μυθιστόρημα ενηλικίωσης. Κάποιοι λένε ότι έγραψε μια αλληγορική ιστορία για το θάνατο. Αυτό που είναι βέβαιο είναι ότι παρουσίασε σε ένα αριστούργημα περιπέτειας μια σπουδή τους ηθικούς κανόνες της εποχής του. Τη ρευστότητα των αινιγματικών χαρακτήρων ακολουθεί η αμφισημία για τις αξίες όπως η αφοσίωση, η ειλικρίνεια, η εγκράτεια, ο αλτρουϊσμός και όχι μόνο

Διαβάστε περισσότερα Στην τρύπα του λαγού:

Ο ντετέκτιβ που πεθαίνει, ο James Bond και η παρατήρηση των πουλιών

Είναι αρκετοί οι αναγνώστες των περιπετειών του Ίαν Φλέμινγκ που γνωρίζουν ότι το όνομα του ήρωά του, δηλαδή το όνομα του μυστικού πράκτορα James Bond, προέκυψε περίπου τυχαία όταν γράφοντας την πρώτη του ιστορία, το βλέμμα του έπεσε στο όνομα του James Bond, του ορνιθολόγου, συγγραφέα του βιβλίου για τα πουλιά των Δυτικών Ινδιών.


Το όνομα του φάνηκε «αρκετά ανδρικό» και έτσι το επέλεξε για τον ήρωά του.
Έκτοτε, κυκλοφορούν ανεκδοτολογικά διάφορες ιστορίες για μπερδέματα και συγχύσεις ανάμεσα στους δύο James Bond. Όχι πως εκτός από την προσωπική γοητεία, τον κοσμοπολιτισμό – και το αρρενωπό όνομα φυσικά – έχουν κάτι άλλο κοινό. Δεν είναι γνωστό μέχρι τώρα αν ο ήρωας του Φλέμινγκ έχει εκδηλώσει κάποια αγάπη για τη φύση και την παρατήρησή της, αλλά δεν είναι βέβαιο και ότι θα το μάθουμε, μια και ο ήρωας αυτός δεν ωριμάζει ποτέ από τις εμπειρίες του. Παραμένει αιωνίως νέος, αρρενωπός και καρδιοκατακτητής, εξαντλώντας βεβαίως τα χρονικά περιθώρια των ηθοποιών που τον υποδύονται. Αυτοί εναλλάσσονται σε αυτόν τον ρόλο καθώς τα σημάδια της ηλικίας τους γίνονται εμφανή και αποχωρούν ενώ εκείνος αναγεννάται εκ της τέφρας του.




Σε αντίθεση με τον «απέθαντο» James Bond ο ήρωας του αγαπημένου μου – Βρετανού επίσης συγγραφέα αστυνομικών ιστοριών – Colin Dexter, o ντετέκτιβ Morse,
στη διάρκεια των ιστοριών ωριμάζει αρρωσταίνει – στα εξήντα του πάσχει από διαβήτη – και πριν προλάβει να βγει στη σύνταξη πεθαίνει όπως διαβάζουμε στο τελευταίο βιβλίο της σειράς The Remorseful day.
O Morse, εκτός από την προσωπική του γοητεία που τον κάνει επίσης καρδιοκατακτητή, δεν έχει άλλα κοινά με τον ήρωα του Φλέμινγκ. Δεν αθλείται, είναι φανατικός πότης ουίσκι, εξαίρετος λύτης σταυρολέξων και κρυπτολέξων – όπως άλλωστε και ο πνευματικός του πατέρας Colin Dexter, που τον ονόμασε Morse από το όνομα του ανταγωνιστή του στα κρυπτόλεξα, του Jeremy Morse.O ντετέκτιβ Morse είναι λοιπόν καλλιεργημένος, δεν ανέχεται τα ορθογραφικά λάθη και έχει εκτός από τα άλλα πάθη του μια ιδιαίτερη αδυναμία στη μουσική του Βάγκνερ. Τι σχέση έχει λοιπόν αυτός ο εστέτ ντετέκτιβ , το δημιούργημα ενός απόφοιτου λογοτεχνίας του Cambridge που άφησε τη διδασκαλία γιατί άρχισε να χάνει την ακοή του, με το μυστικό πράκτορα του Φλέμινγκ;Τίποτε απολύτως θα λέγαμε. Αντιθέτως, οι ιδιότητές του συνθέτουν όπως φαίνεται την εικόνα του απολύτως αντίθετου από τον γνωστό μυστικό πράκτορα.

Αυτό όμως που αποτέλεσε την αιτία αυτής της ανάρτησης και έγινε η αφορμή αυτών των παράξενων συσχετίσεων και συγκρίσεων, είναι η περίεργη σχέση και του ντετέκτιβ Morse με την ορνιθολογία. Αυτό που είναι βέβαιον, μια και αυτό αναφέρεται όπως είπαμε στη δικτυογραφία είναι ότι οφείλει το όνομά του στον περίφημο λύτη κρυπτολέξων Jeremy Morse ο οποίος υπήρξε και πρύτανης του πανεπιστημίου του Bristol πριν να αναλάβει την προεδρία της Lloyd Bank. (Μην πάει ο νους σας στον Samuel Morse που είναι ωστόσο Αμερικανός και είναι ο εφευρέτης του κώδικα Morse!) Το ενδιαφέρον όμως είναι – παρά το ότι αυτό δεν αναφέρεται από τους «βιογράφους» του ντετέκτιβ – ότι υπάρχει επίσης μια σπουδαία ορνιθολόγος με το όνομα Morse: η Margaret Morse (1883-1974), περίφημη για τις εργασίες της στην παρατήρηση και τη συμπεριφορά του ωδικού σπουργίτη.


Πρόκειται άραγε για σύμπτωση, ή είναι συνειδητή επιλογή του συγγραφέα που αποφάσισε εκ των υστέρων, με δεδομένη την αρχική αιτία της ονοματοδοσίας του ντετέκτιβ – από τον λύτη κρυπτολέξων δηλαδή – να προβεί σε έναν ακόμα προσδιορισμό – υπερπροσδιορισμό – του ονόματος; Για ένα χαρακτήρα που δεν είναι απλή καρικατούρα αλλά εξελίσσεται με την πάροδο του χρόνου, τίποτε δεν αποκλείεται. Η περίπτωση της σύμπτωσης δεν εξαιρείται φυσικά, αν λάβουμε υπ’ όψη την «πτεροφοβία/pterophobia» του Morse, που τον κάνει να μην επιθυμεί να ταξιδέψει με αεροπλάνο. Θα έλεγε κανείς ότι ο ντετέκτιβ δεν έχει καμιά σχέση με τις πτήσεις, υψηλές ή χαμηλές των πτηνών. Μήπως όμως αυτή ειδικά η αναφορά στις πτήσεις – έστω και αρνητικά - θα έπρεπε να μας προβληματίσει;
Αυτό λοιπόν που ανατρέπει τα πράγματα, προκύπτοντας ως αναστοχασμός της ζωής του, η κατακλείδα στο κύκνειο άσμα του Morse, είναι η σκηνή στο πρώτο κεφάλαιο του τελευταίου βιβλίου για αυτόν, εκεί όπου ο ντετέκτιβ ρεμβάζει κοιτώντας τα λουλούδια του κήπου του.
Είναι και δεν είναι παράξενο ο Morse, άνθρωπος των βιβλίων, να έχει ιδιαίτερη σχέση με τα άνθη. Η σχέση του αυτή καθορίζεται από το λόγιο χαρακτήρα του και περιλαμβάνει τη γνώση των ονομάτων τους καθώς και τη θέση και τη σημασία τους στα έργα των μεγάλων ποιητών. Αυτό καθώς και οι μυθολογικοί τους συμβολισμοί, κάνουν οικείες στο ντετέκτιβ τις βιολέτες που μαραίνονται γρήγορα, τις σφαιρικές παιονίες ή τα λειβάδια με τα ασφοδίλια, αλλά προς θεού! Μην του ζητήσετε να τα αναγνωρίσει όταν τα δει σε ένα κήπο. Τα άνθη του είναι τα άνθη της ποίησης και της λογοτεχνίας.

Αυτό το κενό στην επαφή με τον φυσικό κόσμο, το συνειδητοποιεί στην ωριμότητά του ο Morse και αποφασίζει να το καλύψει. Αυτό θα γίνει επιχειρώντας να γνωρίσει όχι τον κόσμο των λουλουδιών, αλλά τον κόσμο των πουλιών.

Έτσι, στα γεράματα, αποφασίζει να ασχοληθεί με την παρατήρηση των πουλιών – θεωρώντας μάλιστα ότι «σε μια άλλη ενσάρκωση θα γινόταν ορνιθολόγος».
Η ζωή θα ήταν πολύ φτωχότερη αν τα πουλιά σταματούσαν να τραγουδούν παραδέχεται μέσα του ο άνθρωπος που απολάμβανε το Βάγκνερ. Έτσι γίνεται συνδρομητής στο Birdwatching και δανείζεται το RSPB Birdwatcher’s Guide από μια βιβλιοθήκη. Αγοράζει και τον απαραίτητο εξοπλισμό, κιάλια και σπόρους για να προσελκύσει τα πουλιά - της αυλής του φυσικά, γιατί μη νομίζετε ότι αυτή η φώτιση και η αγάπη για τη φύση θα τον κάνουν να φύγει από το σπίτι του.
Έτσι αρχίζει το τελευταίο μυθιστόρημα με τον Morse εν ζωή, με την νέα του ιδιότητα του παρατηρητή πουλιών να δίνει νέο νόημα στο όνομά του μια και η αναφορά στο κελάηδημα των πουλιών αποτίει φόρο τιμής στο Ωδικό Σπουργίτι και την περίφημη – άγνωστη στους περισσότερους αλλά σπουδαία Αμερικανίδα Margaret Morse που γεννήθηκε στο Amherst της Μασσαχουσέτης, εκεί που έζησε η έγκλειστη των κήπων η Έμιλυ Ντίκινσον, και που συνέβαλε με μοναδικό τρόπο στη μελέτη της συμπεριφοράς των πουλιών και των παιδιών μια και προσπάθησε να επεκτείνει τα συμπεράσματά της από τα πουλιά στην πρόσκτηση της γλωσσικής ικανότητας των παιδιών.
Αν ο Colin Dexter – o συγγραφέας - δεν ήταν τόσο λόγιος, θα μιλάγαμε με απόλυτη βεβαιότητα για μια σύμπτωση.
Υπάρχουν όμως στοιχεία αυτής της υπόθεσης που την πάνε πέρα από ένα ευφυολόγημα – μια αναφορά δηλαδή έστω και εκ των υστέρων στον «άλλο ορνιθολόγο» που έδωσε το όνομά του στον ήρωα - μυστικό πράκτορα του Φλέμιγκ.

Στο πρώτο κεφάλαιο, γίνεται μια αριστοτεχνική απεικόνιση των μικρών κήπων της Οξφόρδης στους κήπους του Άμχερστ. Αυτό συμβαίνει με το ότι υπονοείται η ιδιότητα της έγκλειστης κατοίκου αυτής της πόλης της Μασσαχουσέτης με την αναφορά, στην αρχή της παραγράφου, στον «φυλακισμένο» Oscar Wilde και στην περίφημη φράση του από τη μπαλλάντα του Reading για το «ένα μικρό κομμάτι γαλάζιο».
Ένα μικρό κομμάτι γαλάζιο είναι οι μικροί κήποι της Οξφόρδης. Έτσι με την παραπομπή στην άλλη έγκλειστη των κήπων του ΄Αμχερστ, προετοιμάζεται το έδαφος για την Κυρά των Πουλιών του ΄Αμχερστ, την Margaret Morse.

Από τον κήπο της Οξφόρδης, ο έγκλειστος ποιητής ντετέκτιβ, συνειδητοποιεί, οδεύοντας προς το τέλος της ζωής του ότι δεν θα διαβάζει μόνο αλλά και θα παρατηρεί - αυτό που δεν έκανε για τη δουλειά του μια και εκεί εξαντλούσε - χωρίς να παρατηρεί - τη δύναμη των επαγωγικών συλλογισμών . Με αυτή του την ανάγκη για αλλαγή, διατυπώνοντας την επιθυμία για μια δεύτερη ευκαιρία – σαν ορνιθολόγος – παρατηρητής πουλιών – ο θνητός Morse ανακτά μια καινούργια, μια βαθύτερη σχέση με το όνομά του και την ουσία της ύπαρξής του.



http://www.telegraph.co.uk/culture/film/jamesbond/5320004/Bonds-unsung-heroes-the-original-James-Bond.html

Πηγές εικόνων:

http://fatfinch.files.wordpress.com/2009/08/birds.jpg
http://en.wikipedia.org/wiki/File:Fleming007impression.jpg
http://www.ilike.org.uk/images/james-bond-pan.jpg
http://i.telegraph.co.uk/telegraph/multimedia/archive/01403/james-bond-ornitho_1403072c.jpg
http://www.diabetes-stories.com/img/interview/50/50.%2001%20Colin%20Dexter%20around%20time%20of%20diagnosis,%20with%20actor%20John%20Thaw,%20who%20played%20Inspector%20Morse.jpg
http://www.red-disability.org/famous-modem/ColinDexter.jpg
http://www.roksan.co.uk/images/morse.jpg
http://upload.wikimedia.org/wikipedia/en/thumb/2/26/Inspector_Morse.jpg/250px-Inspector_Morse.jpg
http://www.fantasticfiction.co.uk/images/n11/n57144.jpgm
http://images.shopping.indiatimes.com/images/product/101544_The-Remorseful-Day_pbilimage1.jpg
http://www.poetseers.org/the_great_poets/british_poets/oscar_wilde/oscar-wilde-pic.jpg
http://www.writespirit.net/authors/emily_dickinson/Emily%20Dickinson.JPG
http://farm1.static.flickr.com/72/186707426_c017614e58.jpg?v=0 http://www.buffaloinbloom.com/Gardens09/1071%20Amherst.JPG
http://images.google.com/hosted/life/l?imgurl=f3c9c0eedef8a0b8&q=Margaret%20Morse%20Nice&prev=/images%3Fq%3DMargaret%2BMorse%2BNice%26hl%3Del%26lr%3D%26rlz%3D1G1GGLQ_ELGR258%26sa%3DN%26um%3D1
http://ecx.images-amazon.com/images/I/51SXADR2J1L._SL500_AA240_.jpg
http://iamnotamorningperson.files.wordpress.com/2009/03/hpim0436.jpg
http://1.bp.blogspot.com/_Cv-0TBEhWVE/SSO7yKuT18I/AAAAAAAAGIE/FBmB9PvLAoU/s400/James-Bond.jpg
http://www.topnews.in/light/files/James-Bond.jpg
http://sportsmansdaily.com/afterdark/wp-content/uploads/Roger-Moore-James-Bond-.jpg

Κλωντ Λεβί Στρως: Βρυξέλλες 28 Νοεμβρίου 1908 – Παρίσι 30 Οκτωβρίου 2009

"Σήμερα, αφού μελέτησα και δίδαξα ιστορία των θρησκειών – όλα τα είδη των θρησκειών – σέβομαι περισσότερο τη θρησκεία απ’ όσο όταν ήμουν δεκαοχτώ ή είκοσι χρόνων. Και ύστερα, ακόμα και αν δεν λαμβάνω υπ’ όψη μου τις απαντήσεις της θρησκείας, αισθάνομαι όλο και περισσότερο ότι ο κόσμος, και η θέση του ανθρώπου στο σύμπαν, ξεπερνούν και θα ξεπερνούν κατά πολύ τα όρια της κατανόησής μας. Συμβαίνει να έχω καλύτερες σχέσεις με αυτούς που πιστεύουν στο θεό παρά με τους φανατικούς ορθολογιστές. Τουλάχιστον οι πρώτοι έχουν την αίσθηση του μυστηρίου. Ένα μυστήριο που κατά τη γνώμη μου, η σκέψη αδυνατεί από τη φύση της να το εξηγήσει. Πρέπει να αρκεστούμε στο λίγο φως που ρίχνει αδιάκοπα η επιστημονική γνώση στα άκρα αυτού του μυστηρίου. Δεν γνωρίζω όμως τίποτα πιο ερεθιστικό, που να πλουτίζει περισσότερο το πνεύμα, από το να προσπαθεί κανείς - ως αμύητος – να ακολουθεί την πορεία της γνώσης έχοντας πάντα κατά νου ότι κάθε βήμα προόδου φέρνει στην επιφάνεια νέα προβλήματα και ότι η προσπάθεια δεν τελειώνει ποτέ."

Κλωντ Λεβί – Στρως
Ντιντιέ Εριμπόν
«Μνήμες μακρινές και πρόσφατες¨
Μετάφραση Κατρίν Κολλέ, Εκδ. Ολκός/Μικρή Άρκτος


Φωτογραφία: http://philippegoffe.files.wordpress.com/2008/05/claude-levi-strauss_machado1209828628.jpg

Οι κήποι της Ουρανίας: Πολιτιστική Ημερίδα στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων

Συμμετέχω στους "Κήπους της Ουρανίας¨από την αρχή, πριν ένα χρόνο περίπου, όταν αποφασίσαμε λίγοι άνθρωποι με πολύ λίγο χρόνο και μέσα να επιχειρήσουμε αυτή την κίνηση για μια συλλογική και διαφορετική παρέμβαση στο Παγκόσμιο έτος Αστρομίας. Μια παρέμβαση που θα έδινε έμφαση στην ανθρώπινη πλευρά, στην ανθρώπινη εκδοχή της αστρονομικής παρατήρησης, όπου καλλιτέχνες, λογοτέχνες, επιστήμονες θα δημιουργούσαν έναν πυρήνα στοχασμού και έκφρασης και όπου ο καθένας στο τέλος θα επέτρεπε με χαρά στους άλλους να κοιτάξουν το δικό του ουρανό...

Σκεφτήκαμε να στήσουμε ένα μπλογκ, το http://uraniasgardens.blogspot.com/ και έτσι να δοθεί από την αρχή ένα βήμα στις ιδέες και τις προτάσεις που θα ακολουθούσαν. Η ιδέα του ανθρώπινου δικτύου που απλώνεται σε όλον τον κόσμο, ήταν παιδί της Πόλυς Κασδά και την είχε εφαρμόσει και παλαιότερα στα πρότζεκτς Μύθος Δίκτυο και στη Χρυσαλλίδα, τότε που εκατοντάδες έργα της - Χρυσαλλίδες - (γλυπτά που 'αναδύθηκαν' από τον πυθμένα της λίμνης του Μόρνου) είχαν θαφτεί συμβολικά σε 27 χώρες σε όλον τον πλανήτη.

Οι ιδέες από όλον τον κόσμο άρχισαν να φτάνουν. Το περιοδικό Poesia et Spiritualita από την Ιταλία και η ποιήτρια Donatella Bisutti, o Pierre Chirouze και η ομάδα του, ο πολιτιστικός σύλλογος k-Droz από τη Γαλλία, ο ινδός ζωγράφος Udayan που ζει και εργάζεται στο Cambridge, ο ερευνητής Γ. Ζούμπος από την Κέρκυρα, η μουσικός Μαριάννα Ζήκου από τα Γιάννενα ήταν οι πρώτοι που κατέθεσαν τις ιδέες τους για τα πρότζεκτς που θα πραγματοποιούσαν, στο χώρο που ζούσαν και δραστηριοποιούνταν.

Έτσι άρχισαν οι αναρτήσεις, που στην αρχή είχα την τύχη να αναρτώ μιας και είχα τη διαχείριση του μπλογκ της Ουρανίας. Έβαλα και κάποια δικά μου κείμενα και σιγά σιγά είδαμε να αναπτύσσεται μια δυναμική, που το καλοκαίρι οδήγησε στο φαινόμενο του Δήμου Ρούβα στο Ηράκλειο της Κρήτης όπου καλλιτέχνες απο όλο τον κόσμο δώρισαν τα έργα τους στην Πινακοθήκη που διέθεσε ο Δήμος για αυτό το σκοπό.
Έγινε μια υπαίθρια έκθεση των έργων σε σχήμα αστεριού στο χωριό.


Η ομάδα της Θράκης γύρισε ένα ντοκιμαντέρ με θέμα τον αετάνθρωπο της Θράκης. Δεν το έχω δει, αλλά το Σάββατο ελπίζω σε χορταστικά αποσπάσματα.

Η Μαριάννα Ζήκου, συγκέντρωσε κεντήματα γιαγιάδων από τα Γιάννενα με θέμα τα αστέρια και κατέγραψε τις αφηγήσεις τους. Αυτά έχουν ήδη εκτεθεί στα Γιάννενα.
Το αποτέλεσμα της δουλειάς αυτού του χρόνου από όσους συμμετείχαν και μπορούν να είναι παρόντες, ζουν δηλαδή στην Ελλάδα και μπορούν να ταξιδέψουν στην Αθήνα, θα παρουσιαστεί στην Πολιτιστική Ημερίδα που διοργανώνουμε το Σάββατο 31 Οκτωβρίου 2009 στην αίθουσα Τρίτση του Πνευματικού Κέντρου του Δήμου Αθηναίων.

Των υπολοίπων η δουλειά ή είναι στο μπλογκ ή θα προβληθεί με DVD.

Σπόνσορες δεν έχουμε, εκτός από τον Σύλλογο Ερασιτεχνικής Αστρονομίας Θράκης. Όχι γιατί συναντήσαμε άρνηση αλλά γιατί δεν είχαμε το χρόνο να ζητήσουμε βοήθεια και να κάνουμε δημόσιες σχέσεις. Ο ανθρώπινος χρόνος αφιερώθηκε κυρίως στην δημιουργία και πολύ λιγότερο στην επικοινωνία. Αυτό πληρώνεται φυσικά και έτσι μην περιμένετε τυπωμένες αφίσες και προσκλήσεις . Ο καφές θα είναι από την καφετιέρα μας και τα βουτήματα θα είναι γλυκά που θα φέρει ο καθένας από τον τόπο του στην εκδήλωση.
Είστε ευπρόσδεκτοι στην ημερίδα και φυσικά αν θέλετε να συμμετάσχετε στο καινούργιο πρότζεκτ που θα ξεκινήσει για το έτος βιοποικιλότητας και εξάλειψης της φτώχειας.

Σάββατο λοιπόν, 31 Οκτωβρίου, στην αίθουσα Τρίτση του Πολιτιστικού Κέντρου του Δήμου Αθηναίων, Ακαδημίας 50, 10 π.μ. - 3 μ.μ.